Toplumumuzda diş temizliği estetik açıdan önemliymiş gibi görünse de yapılan çalışmalar ; diş ve diş etinde bulunan bakterilerin alt ve üst solunum yolu enfeksiyonlarından akut eklem romatizmasına kalp kasının iltihabı olan myokarditise , böbrek yetmezliğine kadar birçok hastalığın nedeni olabileceğini göstermiştir. Nitekim Dr.Aidin Salih de Gerçek Tıp adlı eserinde bu konuyu şöyle ele almıştır: ”Her bir diş etimiz bir iç organımızla bağlantılıdır. Genel sağlığımızı korumak istiyorsak ağız sağlığımız çok önemlidir . Şunu yapabiliriz ,misvağı kendi tükürüğümüzle ıslatıp diş etimize masaj yapabiliriz.”  

  Batı ilk diş fırçasını 1780’de İngiltere’de kullanmaya başlamıştır.O zamanlar fırça domuz kılından sapı da koyunların ayak kemiklerinden yapılmaktaydı. Görüldüğü üzere Batı medeniyetinin sadece 240 yıl önce kullanmaya başladığı diş fırçasını Hz. Muhammed (sav) 1400 yıl önce “ Eğer ümmetime zor gelmeyeceğini bilseydim , beş vakit namazdan önce misvak kullanmayı emrederdim.” buyurmuştur. 

Misvağı daha yakından tanıyalım o hâlde. Sözlükte bir şeyi ovmak anlamına gelen sivak kelimesinden türeyen misvak ,Erak ağacının dallarından elde edilen çubuk parçasının adıdır. Ağacın dallarının bol lifli olması ve antiseptik özellik içermesinden dolayı hem fiziksel hem kimyasal olarak dişleri temizlemeye yardımcı olur. Tekrardan Hz. Muhammed (sav) ‘e dönelim ve bakalım bu mucizevi fırça hakkında neler söylemiş? 

“Oruç tutanlar sabahları misvak kullansınlar, akşama doğru kullanmasınlar çünkü iftarda iki dudağı kurumuş olan kimsenin ağzı kıyamet gününde nur olacaktır.”

“Ağızlarınız Kur’an’ın geçtiği yollardır .O yolları misvakla temizleyiniz.”

“Misvak kullanmak için Cebrail(as) ' den o kadar telkin aldım ki bu mevzuda bir vahiy gönderileceğini zannettim.” 

“Misvak ağzı temizler, görmeyi keskinleştirir, diş etlerini güçlendirir, hazmı kolaylaştırır, mideye sıhhat verir, balgamı keser ve hasenatı arttır. Misvak kullanan Allah’ı razı eder ,melekleri sevindirir .”

Ağız mikropların kolayca yerleşebileceği bir yer olduğundan şu anda diş çürüklerinin de bademcik ,sinüzit, romatizma , sindirim hastalikları ve daha birçok hastalığa sebep olduğu bilinmektedir. Bunun önlenmesi için de misvak adeta mucizevi bir ilaçtır. Çünkü modern diş fırçalarının aksine misvak içerisinde birden çok doğal ve kimyevi maddeler bulunmaktadır. Öyleyse misvağın içinde neler varmış bir bakalım. Selülozunun fiziksel etkisiyle dişlerin temizlenmesini sağlar. İçerdiği uçucu yağlar sayesinde dişleri beyazlatır, kokulu reçinesi sayesinde de nefesin güzel kokmasını sağlar . Nacl ve Kcl' ün ödemi dışarı çekmesi ile diş eti iltihaplarını iyileştirir. Yine uçucu yağlar sayesinde kabızlığı giderir. Psikolojik etkileri ile sinirleri teskin eder , rahatlatır. Ayrıca misvağın hazmı kolaylaştırıcı, gözü kuvvetlendirici , baş ağrılarını sakinleştirici etkisi de vardır tıpkı peygamberimizin söylediği gibi. Bir diğer özelliği de misvak bazik olduğu için bileşiminde bulunan sodyum karbonat ile mikropların çıkardığı asitleri tahrip eder . Günümüzde kullanılan dış macunları da baziktir ancak bunlar ağız içindeki dengeyi bozabilecek kadar ileri derece de bazik olabiliyorlar. 

Misvak üzerinde yapılan çalışmalara da bakacak olursak araştırmacılar misvağın çok güçlü bir antimikrobiyal ve antikaryojenik yani çürük önleyici olduğunu saptamışlardır. Şimdi bunlara biraz daha yakından bakalım. Yüksek sülfat içeriği nedeniyle bir mantar çeşidi olan Candida albicansın büyümesini engellediği ve yine bakteri türleri olan streptococcus ve Staphylococcus aureus üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Antikaryojenik yani çürük önleyici özelliğine bakacak olursak yapılan bir çalışmada düzenli bir şekilde misvak kullananlarda , diş fırçası göre daha az çürük kavitesi tespit edilmiştir. Çünkü az önce bahsettiğimiz gibi modern diş fırçası ve macununun aksine misvağın içinde son derece faydalı birçok bileşen mevcuttur. Bunlara tekrar göz atacak olursak içindeki silikanın ; diş plağını kaldırıcı etkisi, tannik asitin mantarları önleme ve diş etini koruyucu etkisi, resinler yine çürük önleyici, alkaloidler ve sülfür bakterileri öldürücü , temel yağlar ; tükrük akışını uyarır, vitamin C nin doku tamiri ve uyarıcı etkisi , kalsiyum ve floridin de diş mineralizasyonuna etkisi vardır.

Sonuç olarak toplumumuzda dişlerimize sadece estetik , yani güzel ve beyaz görünmesi açısından bakılması gerekiyormuş gibi düşünülse de durum böyle değildir Diş sağlığımızla vücudumuzun bağlantılı olduğu unutulmamalı ve gereken özeni göstermeliyiz . Bu makaleyi okuyan siz de hâlâ misvak kullanmıyorsanız en yakın yerden misvak temin edip hemen kullanmaya başlamalısınız.:)

İsa Erik - İstanbul Medipol Üniversitesi Diş Hekimliği 1. sınıf öğrencisi

Rüveyda Budak - Ordu Üniversitesi Diş Hekimliği 2. sınıf öğrencisi

Fatma Ülker - Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi - 3. sınıf öğrencisi